Yerinde dökme betonda kalıptaki küçük bir sapma sıvayla kapatılabilir. Prefabrik üretimde böyle bir şans yoktur: eleman fabrikada üretilir, sahada birbirine oturmak zorundadır. Kalıptaki sapma, montajda birikerek büyür.
Tolerans nerede kaybedilir?
Kaynak çarpılması
En yaygın kayıp kaynağıdır. Kaynak sırasında oluşan ısı, çelikte genleşme ve soğuma sonrası büzülme yaratır. Kaynak sırası planlanmadığında gövde ölçüsünü kaybeder. Çözüm, simetrik ve sıralı kaynak planı ile gerektiğinde kaynak sonrası gerilim gidermedir.
Yetersiz rijitlik
Kalıp gövdesi, beton basıncı altında esneyecek kadar zayıfsa her dökümde ölçü değişir. Bu, ölçü kontrolünde boş kalıpta fark edilmez — ancak dolu kalıpta ortaya çıkar. Kalıp hesabında deformasyon sınırı, dayanım kadar önemlidir.
Aşınma ve darbe
Kalıp, zamanla aşınır ve kullanım sırasında darbe alır. Özellikle uç kapaklar ve kilit mekanizmaları en çok yıpranan noktalardır. Periyodik ölçü kontrolü yapılmayan bir kalıp, hangi noktada ölçüden çıktığını fark ettirmeden üretime devam eder.
Yüzey kusurları ve nedenleri
| Kusur | Olası neden | Önlem |
|---|---|---|
| Yüzeyde gözenek (boşluk) | Yetersiz vibrasyon, kalıp ayırıcı fazlalığı | Vibrasyon süresi ve ayırıcı miktarının standartlaştırılması |
| Derz izi / çapak | Kalıp derzinin sızdırması | Derz contası, sık bağlantı, derz yüzeyinin işlenmesi |
| Renk farkı | Farklı ayırıcı, farklı kür koşulu | Tek tip ayırıcı, kontrollü kür |
| Yüzeyde pas lekesi | Kalıp yüzeyinin korozyonu | Yüzey işlemi yenileme, kullanım sonrası temizlik |
| Kenar kırılması | Sert söküm, keskin köşe detayı | Pah detayı, kontrollü söküm mekanizması |
Kalıp tasarımıyla alınabilecek önlemler
- Derz sayısını azaltan, mümkün olduğunca bütün gövde tasarımı
- Sızdırmaz derz detayı ve conta yuvası
- Yüzey vibratörünü doğru konumlandıracak bağlantı noktaları
- Gömme parça ve kaldırma ankrajı için sabit konumlandırma aparatları
- Kenar pah detayı ile köşe kırılmalarının önlenmesi
- Hızlı ve kontrollü açılan mekanizmalarla sert söküm ihtiyacının ortadan kalkması
Bakım disiplini
En iyi kalıp bile bakımsız kaldığında kısa sürede tolerans dışına çıkar. Her dökümden sonra temizlik, düzenli ölçü kontrolü ve yüzey işleminin periyodik yenilenmesi, kalıbın ilk günkü performansını korumasının tek yoludur.
Prefabrik hattınız için kalıp yenilemesi veya yeni kalıp ihtiyacınız varsa mevcut hattınızın ölçüleri üzerinden çalışabiliriz.
